कार्यावर दृष्टिक्षेप

‘शेतकरी सन्मान भवन’ – कृषि विभागाची सर्व कार्यालये एकाच इमारतीत येणार

कोल्हापूर, दि. 13 : कृषि विभागाची विविध खाती विविध इमारतीमध्ये असतात. त्यामुळे शेतीच्या कामानिमित्त येणाऱ्या शेतकऱ्यांची अनेकदा ओढातान होते. हे टाळण्यासाठी कृषिची विविध कार्यालये एकाच इमारतीत करण्याचा अनेक दिवस प्रयत्न सुरु होता. या प्रशासकीय इमारतीसाठी कृषि महाविद्यालयाने तीन एकर जागा दिल्याने शेतकरी सन्मान भवन उभारता येत आहे. वर्ष-दिड वर्षात या ठिकाणी काही कार्यालयचे सुरु होतील. या इमारतीत शेतकऱ्यांसाठी ट्रेनिंग सेंटर असेल. राहुरी कृषि विद्यापीठाप्रमाणेच याठिकाणी एक असे सेंटर असेल ज्यामध्ये नव नवीन बियाणांचे संशोधन, खते, बियाणे यांची माहिती मिळेल व विक्रीही होईल. वर्षभरात 600 शेतकऱ्यांना स्टॉल उपलब्ध करुन त्यांना त्यांचे उत्पादन विक्रीची संधी देता येईल. शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने शेतकरी सन्मान भवन अत्यंत उपयुक्त ठरेल असे प्रतिपादन कृषिमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी केले.

कोल्हापूर मुख्यालयी उभारण्यात येत असलेल्या कृषि विभागाच्या शेतकरी सन्मान भवन या प्रशासकीय इमारतीचे भूमीपूजन महसूल व कृषिमंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्याहस्ते करण्यात आले. कोल्हापूर जिल्हा हा शेती व शेतीपुरक व्यवसायासाठी अत्यंत प्रगत जिल्हा असून कृषि विभागाच्या विविध योजना परिणामकारमपणे राबविण्यासाठी व शेतकऱ्यांना अद्यावत कृषि तंत्रज्ञान व सुविधा एकत्र उपलब्ध होण्यासाठी शहरातील कृषि विभागाची सर्व कार्यालये एकत्र आणण्याची आवश्यकता होती. त्यादृष्टीने शेतकऱ्यांना सर्व सुविधा एकत्र उपलब्ध होण्यासाठी सदरचे शेतकरी सन्मान भवन अत्यंत महत्वाचे ठरणार आहे. हे भवन उभारण्यासाठी 29 कोटी 80 लाख रुपये शासन मान्यता प्राप्त झालेली आहे.

“राम”, “राजा राम” आणि “राम-राम”

‘राम’ या एकाच शब्दाचे किती तरी अर्थ आपल्या समृद्ध अशा मायमराठीत आहेत ना? म्हणजे बघा ना, राम म्हणजे तसं एक नाव आहे, पण आयुष्य जगण्याचा हा एक संस्कार आहे, एक तत्वज्ञान आहे. अयोध्येचा राजा राम या नावाचा प्रजापती असाही लौकिक आहे. खऱ्या अर्थाने लोकराज्य म्हणजेच रामराज्य होय. “राम” हा शब्द इंग्रजीत लिहिला, तर त्या RAM ला संगणकीय परिभाषेत आणखी एक वेगळा अर्थ आहेच. असा हा रामनामाचा महिमा… अर्थात ही रामकथा मी सांगतोय त्याचं कारण म्हणजे यंदाची रामनवमी आणि लोकसभेसाठी नुकतेच पार पडलेले मतदान. मी अयोध्येतील, राम मंदिराबाबत बोलतो, असंच तुम्हाला वाटेल. पण तसं अजिबातच नाहीये…

काय झालं, ते तुम्हाला सविस्तर सांगतोच. देशात लोकसभेच्या सार्वत्रिक निवडणुकीचे वाहणारे वारे आणि निवडणूक म्हटली प्रचार करण्यासाठी राजकीय नेत्यांनी मतदारसंघ पिंजून काढणंही आलंच. त्याला मीसुद्धा अपवाद नाही. मी भारतीय जनता पार्टीसाठी काम करतो, त्या पक्षाच्या प्रचारात मीसुद्धा सक्रीय सहभागी राहून बारामती लोकसभा मतदारसंघात प्रचार करत असताना रामनवमीच्या दिवशी मला एका नितांतसुंदर सोहळ्याचा साक्षीदार होता आलं. त्याचीच ही गोष्ट आहे…

आपला देश विविधतेतील एकात्मतेसाठी ओळखला जातो. कला, सण, उत्सव अशा समृद्ध ऐतिहासिक वारशाची देणगीच आपल्या देशाला लाभलेली आहे. आपला महाराष्ट्रही त्यात मागे नाही. विविध उत्सव, सण साजरा करणारा मराठी माणूस हा तसा उत्सवप्रियच. त्यातही प्रामुख्यानं ग्रामीण भागातल्या सण-उत्सवांची गोष्ट न्यारीच. शहरी भागात आज वेळेच्या अभावी सण साजरे करण्याच्या पद्धतीत आधुनिकतेचा साज चढला आहे. खेड्यात अजूनही सण, त्या निमित्तानं निघणाऱ्या यात्रा आणि भरणाऱ्या जत्रा, असं सगळं पारंपारिक पद्धतीत सुरू आहे. अध्यात्म, मनोरंजन, प्रबोधन असं सगळंच काही देणाऱ्या या जत्रा-यात्रा ग्रामीण भागाचं मुख्य आकर्षण असून त्यामागे अर्थकारणही आहे.

तर प्रचाराच्या रणधुमाळीचा एक फायदा असा झाला की, याच मोसमात निघणाऱ्या विविध यात्रा आणि जत्रांनाही हजेरी लावण्याची संधी मला मिळाली. लहानपणी वडीलधाऱ्यांचं बोट धरून ज्या यात्रा-जत्रांना गेलो होतो, त्याच्या आठवणीही या निमित्तानं ताज्या होत आहेत. यंदाच्या रामनवमीच्या दिवशी आम्ही गेलो होतो भोर या गावी. आता पुणे जिल्ह्यातलं हे गाव सुप्रसिद्ध आहेच. भोरच्या रामनवमी उत्सवाचा साक्षीदार होण्याची सुवर्णसंधी मला लाभली.

भोर हे, तालुक्याचं ठिकाण आहे. भोर हे स्वतंत्र संस्थानही होतं. या संस्थानाचा कारभार शंकरजी नारायण यांच्याकडे छत्रपती राजाराम महाराज यांनी सन १६९७ मध्ये सोपवला होता. पंतसचिव या नात्यानं त्यांनी संस्थानाची जबाबदारी उत्तमरीत्या सांभाळली होती. भोर हेच राज्याच्या राजधानीचंही ठिकाण होतं. साहजिकच भोरमध्ये राजवाडाही होता. होताच नव्हे, तर पुण्यापासून फक्त ५१ किलोमीटरवर असलेल्या भोरमध्ये तुम्हाला जुन्या वैभवाची आठवण देणारा राजवाडा आजही बघायला मिळू शकेल. प्राचीन भारतीय आणि युरोपियन बांधकाम शैलींवर या राजवाड्याचं बांधकाम आहे. राजवाड्यासमोर कारंजी आहेत आणि रामनवमीसारख्या उत्सवांच्या दिवशी मुख्य दरवाजासमोर झूल पांघरलेला हत्ती झुलायचा, अशा वैभवशाली आठवणी जुने-जाणते सांगतात.

या राजवाड्यातच रामाचं पुरातन मंदिर आहे. मूळ राजवाडा रामनवमीच्या उत्सवातच आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडल्यामुळे शेजारीच हा नवा राजवाडा १८६९मध्ये बांधण्यात आला. तेव्हा यासाठी दोन लाख रुपये खर्च आल्याचं इतिहास सांगतो. रामनवमीच्या निमित्तानं या राजवाड्यात रामजन्माचा सोहळा मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. भोर संस्थांनाचे मूळ पंतसचिव असलेल्या नारायण यांच्या वारसांकडेच आजही रामाला पाळण्यात घालण्याचा मान आहे. आज भोर सोडून बाहेर पडलेली, राज्य-देशाच्याही सीमा ओलांडून गेलेली ही मंडळी या सणाच्या निमित्तानं आवर्जून एकत्र येतात. इतकंच नव्हे, तर प्रामुख्यानं आपल्या पारंपरिक वेशभूषेत या सोहळ्यात सहभागी होत आपली संस्कृती आणि परंपरा पुढे नेत आहेत, हा एक अविस्मरणीय अनुभव होता. शिमगा-गणपतीला कोकणातला चाकरमानी नित्यनेमानं आपल्या गावी हजर असतो, त्याचीच मला या निमित्तानं आठवण झाली.

या राजवाड्याच्या मध्यवर्ती चौकात रामजन्माचा सोहळा होतो. पहिल्या मजल्याचे सज्जेही या वेळी गर्दीनं फुललेले होते. अनेक स्त्री पुरुष आपला पारंपारिक वेष परिधान करून आले होते. दुपारी ठीक बारा वाजता रामाला पाळण्यात घालण्यात आलं आणि ढोल-ताशाच्या गजरात, तुतारीच्या निनादात प्रभू श्रीरामजन्मोत्सव झाला. अत्यंत उत्साही आणि भक्तिभावानं भारलेलं हे वातावरण कसं होतं, सांगायचं तर अद्भुत… इतका एकच शब्द मला सुचतोय. बाकी, हा अनुभव तुम्ही याचि देहि याचि डोळा घेणंच उत्तम…!

रामनवमीच्याच दिवशी या गावात जानुबाई देवीची यात्राही असते. यात्रेनिमित्तानं जत्राही भरते आणि कुस्त्यांचा जंगी फडही असतोच. मग? आपल्या या सण-उत्सव, परंपरांची ओळख तुमच्या पुढच्या पिढ्यांनाही करून देणार ना? पुढची रामनवमी भोरला, हे आत्ताच ठरवून टाका…

हा सोहळा संपल्यानंतर आम्ही याच तालुक्यातल्या बांडेवाडी गावच्या यात्रेला निघालो. आपल्या संस्कृतीत अनपेक्षितपणे जर कुणा परिचित व्यक्तीची भेट झाली तर रामराम म्हणून एकमेकांची विचारपूस करतात; इतकच नव्हे तर अपरिचित वाटसरू देखील एखाद्या गावकऱ्याशी संवाद साधताना ओघाने रामराम म्हणतो. बांडेवाडी गावच्या यात्रेमध्ये बारामती लोकसभा मतदार संघातील उमेदवार सुप्रिया ताईंची झालेली भेट देखील या प्रथेला अपवाद नव्हती. थोडक्यात रामनामाच्या माळेत आपलं सर्वांचं जीवन गुंफले आहे.

रामराम !

लोकप्रतिनिधी म्हणून मंत्री आपापल्या जिल्ह्यांतील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेणार

मुंबई : राज्यात दुष्काळी उपाययोजनांची प्रभावी अंमलबजावणी होत असून, दुष्काळाचा सामना करण्यासाठी राज्य सरकार पूर्णपणे तयार आहे. त्यासोबतच लोकप्रतिनिधी म्हणून मंत्री देखील आपापल्या जिल्ह्यांतील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेतील, अशी माहिती महसूल, कृषी, मदत व पुनर्वसन आणि सार्वजानिक बांधकाम मंत्री मा. श्री. चंद्रकांत (दादा) पाटील यांनी दिली.

मंत्री श्री. पाटील म्हणाले की, “देशात निवडणूक आचारसंहिता लागू असल्याने, राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा विचार करुन महाराष्ट्रात आचारसंहिता शिथील करावी, अशी विनंती माननीय मुख्यमंत्र्यांनी निवडणूक आयोगाकडे केली आहे. तसेच, लोकप्रतिनिधी म्हणून पालकमंत्री या नात्याने आपापल्या जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेण्यास कोणतीही अडचण नाही. पण तरीही पुनर्वसन विभागाचे काम माझ्याकडे असल्याने राज्यातील दुष्काळी उपाययोजनांचा आढावा घेण्यासाठी आपण स्वत: राज्यभरात दौरे करणार आहोत,” असे त्यांनी सांगितले.

मंत्री श्री. पाटील म्हणाले की, “पशुधनासाठी मागेल त्या ठिकाणी चारा छावणी सुरु करण्याच्या तत्वावर राज्यात १२६४ चारा छावण्या कार्यन्वित करण्यात आल्या असून, या छावण्यांमध्ये आठ लाख ३२ हजार २९ जनावरे दाखल आहेत. या सर्व छावण्यांमधील दाखल जनावरांपैकी मोठ्या जनावरांसाठी प्रतिदिन ९० रुपये, तर लहान जनावरांसाठी प्रतिदिन ४५ रुपये या प्रमाणे अनुदान मंजूर करण्यात आले आहे.

त्याशिवाय, राज्यातील ३६९९ गावे व ८४१७ वाड्यांमध्ये ४७७४ टँकरद्वारे पाणीपुरवठा केला जात आहे. तसेच दोन लाख ७४ हजार मजुरांना शासनाच्या मागेल त्याला काम या तत्वावर मजुरी देऊन राज्यातील ३४ हजार ४३१ कामे पूर्ण करण्यात आली आहेत. त्याशिवाय सुमारे १० लाख लोकांना मजुरी देण्याची तयारी आहे,” असेही मंत्री श्री. पाटील यांनी यावेळी सांगितले.

दरम्यान, मराठवाड्यात दुष्काळी स्थिती गंभीर असून, या ठिकाणी शासनाच्या वतीने सुरु करण्यात आलेल्या आठ ही उपाययोजनांची प्रभावी अंमलबजावी केली जात आहे. पण तरीही नागरिकांना आणि पशुधनाला पिण्याचे मुबलक पाणी देण्याचे उपलब्ध करुन देण्यास प्राधान्य द्यावे, अशा सूचनाही दिल्याची माहिती मंत्री श्री. पाटील यांनी दिली.

राहीबाई, आता अधिक जोमानं काम करतील…

पृथ्वी सूर्याला प्रदक्षिणा घालताना स्वतःभोवती प्रदक्षिणा घालते, हे विज्ञानाने आपल्याला सांगितलंच आहे. पण मानवी आयुष्याचं पण काहीसं तसंच आहे. आपणही आपल्याभोवती एक प्रदक्षिणा घालताना जणू जिथून सुरुवात केली होती, तिथेच परत येतो. यासंदर्भात प्रामुख्याने शेतीचंच उदाहरण घ्या ना… आपण पारंपरिक शेती करता करता आधुनिक शेती, संकरित बियाणं, अधिक उत्पन्न देणारी वाणं असं सगळं करता करता पुन्हा सेंद्रिय शेती किंवा आजच्या भाषेत ऑर्गनिक फार्मिंगकडे वळलोच ना… आधुनिक शेतीतील गोष्टी बऱ्या किंवा वाईट असं सांगण्या-ठरवण्याचा हा प्रयत्न नाही. पण आपण चक्राकार फिरून, प्रदक्षिणा घालून परत एकदा सुरुवात केली तिथेच परतलो आहोत, हेसुद्धा नाकारता येणार नाही…

म्हणूनच आजच्या युगात राहीबाई पोपेरेंसारखी महिला आणि त्यांचं कार्य या दोन्ही गोष्टी प्रामुख्याने महत्त्वाच्या ठरतात. पारंपरिक बियाणं जतन करण्याची त्यांची दूरदृष्टी आणि त्यासाठी त्यांनी केलेले प्रयत्न या दोन्ही गोष्टी अद्वितीयच म्हणाव्या लागतील. राहीबाई आहेत पोपेरेवाडी, तालुका अकोले, जिल्हा अहमदनगर येथील रहिवासी. सुशिक्षित किंवा उच्चशिक्षित जगातल्या निकषांनुसार त्या खरं तर अशिक्षितच. पण त्यांनी केलेलं काम हे डोंगराएवढं आहे. लौकिकार्थानं सुशिक्षित नसल्या, तरीही राहीबाईंचा एक विचार आणि तो आचरणात आणण्याची त्यांची तळमळ शिक्षित जगालाही मार्गदर्शक किंवा खरं तर पथदर्शकच ठरायला हवी.

अनेक पुरस्कारांनी गौरव झालेल्या राहीबाईंबद्दल नव्यानं सांगण्याची खरं तर काहीच गरज नाही. पण पारंपारिक बियाणांचं जतन करण्याची किंवा अशा बियाणांची बँक तयार करण्याची कल्पना त्यांच्या मनात कुठून आली असावी? आज हायब्रीड किंवा तत्सम बियाणांचे दुष्परिणाम जगासमोर येत आहेत. या बियाणांचा वापर करून प्रामुख्याने भले पीक जास्त येत असेल, आर्थिक फायदा होत असेलही… पण साकल्याने किंवा लाँग टर्म म्हणतो तसा विचार केला, तर त्याचे अनेक तोटेही आहेत. हे तोटे दृश्य स्वरुपात येण्यापूर्वीच राहीबाईंनी त्यांचे बियाणांच्या बँकेचं काम सुरू केलंही होतं. या गोष्टीबद्दल त्यांच्या दूरदृष्टीचं कौतुक करावं तितकं थोडंच नाही का? एक शेतकरी म्हणून कृषिक्षेत्र हा माझ्याही जिव्हाळ्याचा विषय आहेच. त्यामुळेच पारंपरिक बियाणांचा वापर करूनच शेती केली जावी, ही त्यांची धडपड वाखाणण्याजोगीच वाटते. पारंपरिक बियाणांचा वापर करून येणाऱ्या पिकातून पुढील लागवडीसाठी बियाणं उपलब्ध होतं, हे शेतकऱ्यांना माहिती नसण्याचं काहीच कारण नाही. हायब्रीड बियाणांतून ते शक्य होत नाही, हेसुद्धा त्यांना अनुभवातून समजलेलं असणारच. परंतु, हे समजण्यासाठी निश्चितच काही काळ लागलाच असेल. नेमक्या त्याच कालावधीत राहीबाईंचं हे पारंपरिक बियाण्यांचं जतन आणि संवर्धन करण्याचं काम प्रामुख्यानं सुरू होतं. त्यामुळेच त्यांचं हे कार्य मोलाचंही ठरतं.

राहीबाईंना त्यांच्या या कार्याबद्दल अनेक पुरस्कार मिळाले आहेतच, पण एक पुरस्कार त्यांना मीही प्रदान करू शकलो, ही बाब मलाही समाधान देणारी आहे. हा पुरस्कार देताना पारंपरिक बियाणांची ही बँक चालवताना काय अडचणी येतायत, याची कल्पना त्यांनी दिली होती. महाराष्ट्रातल्या अनेक शेतकऱ्यांची आणि त्यांची व्यथा एकसमान होती आणि आहे… घाम शिंपून पीक घेणाऱ्या अनेक बळीराजांच्या शिरावर पक्क्या घराचं छप्पर नाही… अस्वस्थ करणारी ही व्यथा दूर करण्यासाठी आमचं सरकार योग्य ती पावलं उचलतंय आणि यापुढेही उचलेल. माननीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि मुख्यमंत्री महोदय देवेंद्र फडणवीस यांच्या व्हिजनमधून अनेक चांगले, सकारात्मक बदल घडले आहेत. कृषि क्षेत्रात मुख्यमंत्री सौर कृषिपंप योजना आणि एचव्हीडीएससारखी काही पावलं आम्ही उचलली आहेत. आणखीही उचलली जातील याची मला खात्री आहे आणि तशी ग्वाहीच मी या निमित्ताने देतो… पण ती चर्चा करण्याचा हा प्रपंच नव्हे.

तर, राहीबाईंना पुरस्कार दिला खरा. पण त्या सोहळ्यातच त्यांनी मांडलेल्या व्यथेमुळे मनात एक अस्वस्थता आली होती. काय करता येईल, याचा विचार सतत डोक्यात सुरू होता. अखेर मी एक निर्णय घेतला… राहीबाईंना हक्काचं घर मिळवून द्यायचंच…

कार्याची दखल घेत देश-विदेशांतून येणाऱ्यांची उठबस राहीबाईंना करता येईल आणि बियाणांचं जतन करण्यासाठी परिपूर्ण व्यवस्था असेल असं एक घर. प्रामुख्याने त्यांच्या गरजा पूर्ण होतील अशा प्रकारचीच या घराची रचना असावी, हा विचार सुनिश्चित करून मग त्यादिशेने प्रयत्न सुरू केले.

आज मला सांगायला आनंद होतो की, कर्तव्य फाउंडेशनच्या माध्यमातून राहीबाईंना पक्कं, त्यांच्या गरजा भागवणारं असं हक्काचं घर मिळालं आहे. त्यात कुठे तरी खारीचा वाटा का होईना उचलता आला, याचं मलाही निश्चितच समाधान आहे. आता राहीबाईंना त्यांचं काम अधिक जोमानं सुरू ठेवता येईल. त्यांच्या या कामाचा फायदा आज शेकडो-हजारोंना होत असेल, तर तो यापुढे लाखो-कोट्यवधींना व्हावा आणि हा माझा महाराष्ट्रच नव्हे तर संपूर्ण देशच सुजलाम-सुफलाम, आरोग्यपूर्ण व्हावा…

माझ्यासारख्या शेतकऱ्याचं आभाळातल्या बापाकडे यापेक्षा जास्त काय मागणं असू शकेल?

राज्यातील सर्व विभागांच्या भरतीमध्ये मराठा समाजासाठी १६ टक्के जागा समाविष्टच

विधीमंडळात मंजूर केलेल्या कायद्याप्रमाणे मराठा समाजाला शासकीय नोकऱ्यांमध्ये १६ टक्के जागा आरक्षित करून भरती प्रक्रिया राबविण्यास न्यायालयाने बंदी घातलेली नाही. फक्त निकालपत्र देईपर्यंत नियुक्ती पत्र देऊ नये, असे न्यायालयाने म्हटले आहे. त्यामुळे राज्यातील सर्व विभागांच्या नोकर भरतीच्या जाहिराती या मराठा समाजाचे १६ टक्के आरक्षण गृहित धरून काढण्यात आल्या आहेत. उदा. शिक्षकांच्या १० हजार जागांसाठी काढलेली भरतीची जाहिरात ही मराठा समाजाचे १६ टक्के आरक्षण गृहित धरूनच आहे.

सामान्य प्रशासन विभागाने काढलेल्या शासन निर्णयाचा हाच अर्थ होता. चुकीचा अर्थ काढून समाजामध्ये संभ्रम निर्माण करु नये, असे आवाहन मराठा समाजासाठीच्या उपाय योजनांसाठी नेमलेल्या मंत्रीमंडळ उपसमितीचे अध्यक्ष चंद्रकांत (दादा) पाटील यांनी केले आहे.

मुंबईतील पत्रकारांसाठी आयोजित मीडिया प्रिमियर लीग 2019 सोहळ्याला मा. चंद्रकांत (दादा) पाटील यांची सदिच्छा भेट

मुंबईतील पत्रकारांसाठी मरीन लाइन्स येथील पोलीस जिमखाना स्टेडियम येथे आयोजित मीडिया प्रिमियर लीग 2019 सोहळ्याला मा. चंद्रकांत (दादा) पाटील यांनी सदिच्छा भेट दिली. या स्पर्धेत सहभागी स्पर्धकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी काही चेंडूवर फलंदाजी केली.

ग्रामीण भागातील महिलांची गैरसोय टाळण्यासाठी महत्त्वपूर्ण निर्णय

मुंबई, दि. 8 : पाणी टंचाई असलेल्या भागात टँकरद्वारे पाणी पुरवताना नागरिकांना विशेषतः महिलांना होणारा त्रास वाचावा आणि टँकरच्या पाण्याचे योग्य वितरण व्हावे, यासाठी राज्यातील दुष्काळी भागातील एक हजार गावांमध्ये दहा हजार लिटर क्षमतेच्या पाण्याच्या प्लॅस्टिक टाक्या बसविण्याचे निर्देश आज नैसर्गिक आपत्तीमध्ये बाधित आपत्तीग्रस्तांना मदत देण्यासंदर्भात नेमलेल्या मंत्रीमंडळ उपसमितीचे अध्यक्ष तथा मदत व पुनर्वसन मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी दिले.

राज्यातील दुष्काळ निवारणासाठी राज्य शासनाने केलेल्या उपाययोजनांच्या आढावा बैठकीत श्री. पाटील यांनी ही माहिती दिली. यावेळी पशुसंवर्धन, मत्स्यव्यवसाय व दुग्धविकास मंत्री महादेव जानकर, राज्यमंत्री अर्जून खोतकर, मदत व पुनर्वसन विभागाच्या अपर मुख्य सचिव मेधा गाडगीळ, पाणी पुरवठा विभागाचे अपर मुख्य सचिव श्यामलाल गोयल, कृषी व रोहयो सचिव एकनाथ डवले आदी यावेळी उपस्थित होते.

श्री. पाटील म्हणाले, पाणी टंचाई असलेल्या 1688 गावांमध्ये पाणी पुरवठ्यासाठी टँकर सुरू आहेत. गावात टँकर आले की, पाणी भरण्यासाठी नागरिकांची घाई उडते. विशेषतः महिलांची होणारी तारांबळ लक्षात घेऊन टँकर सुरू असलेल्या गावांमध्ये सामाजिक उत्तरदायित्व निधीतून दहा हजार लिटर क्षमतेच्या एक हजार टाक्या बसविण्यात येणार आहेत. यासाठी कार्पोरेट कंपन्यांसमवेत बोलणे झाले असून काही कंपन्या यासाठी मदत करणार आहेत. दहा नळ जोडलेल्या या टाक्यांमध्ये टँकरचे पाणी भरून ठेवण्यात येईल. यामुळे पाणी घेण्यासाठी होणारी झुंबड व गडबड टळून सर्वांना व्यवस्थित पाणी पुरवठा होईल. राज्य शासनाने यापूर्वीच दुष्काळी भागासाठी निधी वितरित केला आहे. ही मदत शेतकऱ्यांना देण्याची कार्यवाही सुरू असून त्यावर रोजच्या रोज लक्ष ठेवले जात आहे.

दुष्काळी कालावधीत राज्यातील दुष्काळी भागातील जनावरांसाठी 144.42 लाख मेट्रिक टन वाळलेल्या चाऱ्याची आवश्यकता लागणार आहे. त्यासाठी राष्ट्रीय कृषी योजनेच्या वैरण विकास कार्यक्रमाअंतर्गत 9.62 लाख मेट्रिक टन हिरव्या वैरणीचे उत्पादन करण्यात येत आहे. तसेच 85 हजार 338 हेक्टर गाळपेर क्षेत्रात वैरण उत्पादनासाठी 19 हजार 878 जणांचे अर्ज मंजूर करण्यात आले आहेत. त्यांना आतापर्यंत 14 हजार 906 क्विंटल बियाणांचा पुरवठा करण्यात आला आहे. आतापर्यंत पेरणी झालेल्या 18 हजार 450 हेक्टर गाळपेर जमिनीतून 14.33 लाख मेट्रिक टन चारा उपलब्ध होणार आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

आवश्यकतेनुसार मंडळस्तरावर एकापेक्षा जास्त चारा छावण्या सुरू होणार

उस्मानाबाद, जालना, बीड, परभणी, अहमदनगर व औरंगाबाद या सहा जिल्ह्यात 8 गोशाळांच्या माध्यमातून चारा छावण्या सुरू करण्यात आल्या आहेत. यामध्ये आतापर्यंत 7 हजार 357 जनावरे दाखल झाली आहेत. आवश्यकता असेल त्या ठिकाणी अर्जांची छाननी करून तत्काळ चारा छावण्या सुरू करण्याच्या सूचना जिल्हाधिकाऱ्यांना देण्यात आल्या आहेत. तसेच मंडळस्तरावर जनावरांची संख्या वाढल्यास व संस्था अथवा व्यक्तींनी चारा छावणी सुरू करण्याची तयारी दर्शविल्यास एकापेक्षा अधिक चारा छावण्या सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले असल्याचेही श्री. पाटील यांनी सांगितले.

दुष्काळ निवारणासाठी देशातील सर्वाधिक मदत महाराष्ट्राला

ुंबई, दि. २९ : महाराष्ट्रातील दुष्काळ निवारणासाठी केंद्र शासनाने आज ४ हजार ७१४ कोटी २८ लाख रुपयांची मदत आज जाहीर केली आहे. राज्य शासनाने मागितलेल्या मदतीचा हा पहिला टप्पा असून ऊर्वरित निधी मिळण्यासाठी राज्य शासन पाठपुरावा करणार आहे. दुष्काळात शेतकऱ्यांच्या पाठीशी राज्य शासन खंबीरपणे उभे असून प्रसंगी राज्याच्या निधीतून मदत केली जाईल, अशी ग्वाही महसूल, मदत व पुनर्वसन मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी दिली.

केंद्र शासनाने आज महाराष्ट्रातील दुष्काळ निवारणासाठी 4 हजार 714 कोटी 28 लाख रुपयांची मदत जाहीर केली आहे. केंद्रीय गृहमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या उच्च स्तरीय समितीच्या बैठकीत ही मंजुरी देण्यात आली . त्यावर श्री. पाटील म्हणाले की, महाराष्ट्रात ऑगस्ट सप्टेंबरमध्ये पावसाने ओढ दिल्यामुळे दुष्काळी स्थिती निर्माण झाली. त्यानंतर राज्य शासनाने केंद्राच्या निकषाप्रमाणे १५१ तालुके दुष्काळी जाहीर केले. या तालुक्यासाठी ७ हजार ९५० कोटी मागितले होते. त्यापैकी ४ हजार ७१४ कोटी २८ लाखांची मदत केंद्र शासनाने आज जाहीर केली. आजपर्यंतच्या दुष्काळ निवारणासाठी जी मदत केंद्राने महाराष्ट्राला जी मदत दिली, त्यामधील आजची सर्वाधिक मदत आहे. मदतीचा हा पहिला टप्पा असून आणखी मदत देण्यासाठी केंद्र शासन सकारात्मक आहे. त्यामुळे उर्वरित सुमारे २२०० कोटी मिळण्यासाठी केंद्राकडे पाठपुरावा करणार आहोत.

दुष्काळ निवारणासाठी या वर्षी वेगवेगळ्या राज्यांना केंद्राकडून जी मदत दिली, त्यामध्ये महाराष्ट्राला सर्वाधिक मदत मिळाली आहे. या शिवाय केंद्राच्या निकषात न बसणाऱ्या २६८ मंडळ व ९६८ गावांना राज्य शासनाने दुष्काळ घोषित केला असून त्यासाठी राज्य शासन स्वतःच्या निधीतून मदत करणार आहे. केंद्राच्या मदतीची वाट न पाहता राज्याने स्वतःच्या निधीतून २९०० कोटी रुपयांचा निधी वितरित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. बोंडअळीग्रस्तांच्या मदतीसाठी केंद्राची मदतीची वाट पाहता राज्य शासनाने ज्या प्रमाणे स्वतःच्या निधीतून मदत दिली,त्या प्रमाणेच दुष्काळनिवारणासाठी राज्य शासन स्वतःच्या निधीतून मदत करेल. राज्य शासन दुष्काळात शेतकऱ्यांच्या पाठीशी उभे राहणार असून त्यांना मदत करण्यासाठी राज्य शासन खंबीर आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी चिंता करू नये, असेही श्री. पाटील यांनी सांगितले.

केंद्राच्या निकषात न बसणारी जी मंडळे व गावे दुष्काळग्रस्त जाहीर केली आहे, त्यांना राज्य शासनाच्या निधीतून मदत केली जाणार आहे. त्यासाठी किती निधी लागणार आहे, त्याचा प्रस्ताव तयार करण्याचे काम सुरू असल्याचे श्री. पाटील यांनी सांगितले.

दुष्काळी भागात चारा छावण्या सुरू करणार

मुंबई, दि. 24 : राज्य शासनाने दुष्काळ निवारणासाठी महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले असून आता दुष्काळ असलेल्या भागात चारा छावण्या सुरू करण्याचा निर्णय राज्य शासनाने घेतला आहे. तसेच दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदतीसाठी राज्य शासनाच्या निधीतून सुमारे 2900 कोटी रुपये वितरित करण्याचाही निर्णय घेतला असल्याची माहिती महसूल, मदत व पुनर्वसन मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी आज येथे दिली.

मंत्रालयात आयोजित पत्रकार परिषदेत श्री. पाटील बोलत होते. यावेळी मदत व पुनर्वसन विभागाच्या अपर मुख्य सचिव मेधा गाडगीळ, आपत्ती निवारण कक्षाचे संचालक दौलत देसाई आदी उपस्थित होते.

श्री. पाटील म्हणाले की, दुष्काळी परिस्थितीत राज्य शासन शेतकऱ्यांच्या पाठिशी खंबीरपणे उभे आहे. राज्यातील दुष्काळ निवारणासाठी गठित समितीच्या आजच्या बैठकीत विविध उपायांवर चर्चा झाली. यावेळी चारा छावण्या सुरू करण्यासाठीच्या नियमावलींवर चर्चा झाली. त्यानुसार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे प्रस्ताव आल्यानंतर मंडळस्तरावर चारा छावण्या सुरू करण्यात येणार आहेत. एका छावणीमध्ये साधारणपणे 300 ते 500 जनावरांचा समावेश असणार आहे. जनावरांच्या संख्येसंदर्भात तसेच आवश्यकता भासल्यास एकाच मंडळात दुसरी छावणी सुरू करण्याचा निर्णय घेण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत. यासंबंधीचा शासन निर्णय लवकरच काढण्यात येणार आहे. राज्य शासनाने अनुदान दिलेल्या गोरक्षण संस्थांना चारा छावणी उघडण्याचे यापूर्वीच निर्देश देण्यात आले आहेत. त्यानुसार पाच ठिकाणी पूर्वीच चारा छावण्या सुरू झाल्या आहेत.

केंद्राच्या निकषाप्रमाणे दुष्काळ जाहीर झालेल्या शेतकऱ्यांना नुकसान मिळावी, यासाठी केंद्र शासनाकडे सुमारे 7 हजार 900 कोटी रुपयांचा प्रस्ताव पाठविला आहे. केंद्राची मदत जाहीर होईपर्यंत शेतकऱ्यांना राज्य शासनाच्या निधीतून मदत देण्याचा निर्णय राज्य शासनाने घेतला आहे. त्यानुसार आज 2900 कोटी रुपयांचा निधी विभागीय आयुक्तस्तरावर वितरित करण्यात आला आहे. लवकरच तो शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होणार असल्याचेही श्री. पाटील यांनी यावेळी सांगितले.

श्री. पाटील म्हणाले की, पाणीटंचाई दूर करण्यासाठी नळ पाणीपुरवठा योजनेचे पाईपलाईन दुरुस्तीचे तसेचे तात्पुरत्या नवीन पाईपलाईनच्या प्रस्तावांना मंजुरी देण्यात आली आहे. आतापर्यंत अनेक योजनांना यामधून मंजुरी दिली आहे. तसेच थकित वीजबिलामुळे बंद पडलेल्या पाणी पुरवठा योजना सुरू करण्यासाठी थकित बिलातील पाच टक्के रक्कम टंचाई निधीतून राज्य शासनाने भरण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे वीज बिलाअभावी बंद असलेल्या पाणीपुरवठा योजना सुरू होणार आहेत.

चारा टंचाई कमी करण्यासाठी गाळपेर जमिनींवर चारा उत्पादन करण्यात येत आहे. राष्ट्रीय कृषी विकास योजनेअंतर्गत वैरण विकास योजनेतून दहा हजार क्विंटल बियाणे पुरविण्यात आले असून 35 हजार.

कोल्हापुरात उभारले जाणार कृषी भवन, 15 दिवसांत अध्यादेश जारी होणार कृषी मंत्री मा. चंद्रकांत दादा पाटील यांच्या संबंधित अधिकाऱ्यांना सूचना

मुंबई : कोल्हापुरातील कृषी विभागाशी संबंधित कार्यालये एकाच छताखाली आणण्यासाठी जिल्ह्यात कृषी भवन बांधण्यास आज मंजुरी देण्यात आली. यासंदर्भातील बैठक कृषी मंत्री चंद्रकांत दादा पाटील यांच्या मंत्रालयातील दालनात झाली. या बैठकीला कृषी विभागाचे श्री. सचिव डवले, बांधकाम विभागाचे सचिव श्री. अजित सगणे, कोल्हापूरचे निवासी उपजिल्हाधिकारी संजय शिंदे, विभागीय सहसंचालक दशरथ कांबळे, जिल्हाधिक्षक कृषी अधिकारी ज्ञानदेव वाखुरे, सा. बां.चे कार्यकारी अभियंता श्री सोनवणे, राहुरी कृषी विद्यापीठाचे कुलसचिव डॉ. डी.डी. पवार आणि कोल्हापूर कृषी महाविद्यालय सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. गजानन खोत, यांच्यासह इतर अधिकारी उपस्थित होते.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील कृषी विभागाची सर्व कार्यालये शहराच्या विविध ठिकाणी असल्यामुळे कार्यालयीन कामामध्ये समन्वय वाढून, विविध योजनांचे संनियंत्रण व मुल्यमापन अधिक कार्यक्षम व्हावे, यासाठी कृषी भवन बांधण्याचा प्रस्ताव कृषी विभागाने मंत्री महोदयांसमोर सादर केला होता. त्यानुसार, कृषी मंत्री माननीय चंद्रकांत दादा पाटील यांच्या मंत्रालयातील दालनात आज झालेल्या बैठकीत विभागाच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली. यासंदर्भातील 15 दिवसात आदेश जारी करण्याच्या सूचना कृषी विभागातील अधिकाऱ्यांना दिल्या. तसेच, कृषी भवन बांधण्यासाठीचा कृती आराखडा तयार करण्याच्या सूचनाही माननीय मंत्रीमहोदयांनी बांधकाम विभागाला दिल्या.

कोल्हापूर शहरामध्ये सध्यस्थितीत कृषी विभागीची एकूण नऊ कार्यालये असून, सहा कार्यालये वेगवेगळ्या ठिकाणी भाडेतत्वावर खासगी इमारतीत भाडेतत्त्वावर कार्यरत आहेत. त्याशिवाय, कोल्हापूर शहरातच किटकनाशक पृथ्थकरण प्रयोगशाळा सुरु करण्याचे कृषी विभागाने निश्चित केले आहे. त्यामुळे शहरात एकूण 10 कार्यालये होणार असून, ही सर्व कार्यालये एकाच छताखाली आणून प्रशासकीय इमारत बांधण्याचा प्रस्ताव कृषी विभागाने तयार केला होता. त्यानुसार, या प्रस्तावाला आजच्या बैठकीत मंजुरी दिल्याने जिल्ह्यातील सर्व कार्यालये एकाच छताखाली येतील.

या नव्या प्रस्तावित प्रशासकीय कृषी भवनामध्ये विभागीय कृषी संहसंचालक, जिल्हा अधिक्षक, प्रकल्प संचालक, उपविभागीय कृषी अधिकारी, तालुका कृषी अधिकारी, मंडळ कृषी अधिकारी, जिल्हा मृदा सर्वेक्षण व मृदाचाचणी प्रयोगशाळा, रासायचनिक खते पृथ्थकरण प्रयोगशाळा, किटकनाशके पृथ्थकरण प्रयोगशाळा, भांडारगृह, अभ्यागत, अभिलेखकक्ष आदी कार्यालये एकाच छताखाली येतील. तसेच, शेतकरी प्रशिक्षण हॉल, शेतकरी वसतीगृह, ग्रंथालय, थेट शेतीमाल विक्री केंद्र आदी सुविधाही या कृषी भवनामध्ये उपलब्ध असणार आहेत.